Het inschakelen van een handelsagent is voor veel ondernemers een effectieve manier om een buitenlandse markt te verkennen. Een handelsagent is een zelfstandige en onafhankelijke tussenpersoon die op commissiebasis bemiddelt tussen de exporteur en diens (potentiële) klanten. Hoe die samenwerking wordt ingericht, kan per situatie verschillen.
Contract?
Sommige ondernemers werken pas samen met een handelsagent nadat een schriftelijk contract is ondertekend. Anderen kiezen er bewust voor om afspraken mondeling te maken. Dat is juridisch toegestaan, omdat een agentuurovereenkomst vormvrij is. Toch is het sterk aan te raden om afspraken altijd schriftelijk vast te leggen. Een duidelijke overeenkomst voorkomt misverstanden en biedt houvast wanneer er later discussie ontstaat. Bij het opstellen van een agentuurovereenkomst is het belangrijk dat zowel de handelsagent als de principaal (degene die de handelsagent inschakelt) goed op de hoogte zijn van de wettelijke regels rondom handelsagentuur. In de praktijk gaat het op bepaalde punten not te vaak mis. Hieronder licht ik de belangrijkste aandachtspunten toe.
Exclusiviteit
Exclusiviteit is een van de meest voorkomende onderwerpen van discussie tussen een handelsagent en principaal. Dit komt vooral doordat niet altijd helder is wat partijen precies onder exclusiviteit verstaan. Exclusiviteit kan worden afgesproken voor een bepaald land of regio, voor een specifieke klantenkring, of voor beide.
Wanneer een handelsagent exclusiviteit heeft, betekent dit dat hij recht heeft op commissie over alle orders die binnen het afgesproken gebied of door de afgesproken klantenkring worden geplaatst. Daarbij hoeft de agent niet zelf actief bij de order betrokken te zijn geweest. Heeft een agent bijvoorbeeld exclusiviteit voor Frankrijk, dan heeft hij recht op commissie over alle Franse orders. Benadert de principaal zelf klanten in Frankrijk, dan kan dit tot discussie leiden als hierover geen duidelijke afspraken zijn gemaakt. Belangrijk om te weten is dat volgens de Nederlandse wet exclusiviteit het uitgangspunt is, tenzij in het contract expliciet anders is vastgelegd. In de praktijk ontbreekt een duidelijke (non-)exclusiviteitsclausule echter nog vaak, of is deze onjuist geformuleerd. Maak daarom duidelijk afspraken over exclusiviteit en neem dit op als aparte clausule in het contract.
Beëindigingsvergoeding
Een ander belangrijk aandachtspunt is de beëindigingsvergoeding, ook wel goodwill- of klantenvergoeding genoemd. Ondernemers vragen zich regelmatig af of deze vergoeding verplicht is. De wettelijke regeling voor handelsagentuur is gebaseerd op Europese regelgeving en bevat deels dwingendrechtelijke bepalingen. Dit betekent dat van bepaalde regels niet mag worden afgeweken. Het recht van de handelsagent op een beëindigingsvergoeding is van dwingend recht en kan dus niet zomaar in een contract worden uitgesloten. Wanneer aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, is de principaal bij het einde van de overeenkomst verplicht een vergoeding aan de handelsagent te betalen.
Geschillenbeslechting
In veel agentuurovereenkomsten ontbreekt een duidelijke regeling voor geschillenbeslechting. Zolang de samenwerking goed verloopt, is dat geen probleem. Maar zodra er een conflict ontstaat en partijen er samen niet uitkomen, moet een rechter worden ingeschakeld. Dan rijst de vraag welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is. Om onzekerheid en onverwachte kosten te voorkomen, is het verstandig om in de overeenkomst expliciet vast te leggen welk recht geldt en welke rechter bevoegd is. Voor Nederlandse ondernemers is het meestal verstandig om te kiezen voor Nederlands recht en de Nederlandse rechter. Wordt er geen keuze gemaakt, dan bepalen nationale en internationale regels welk rechtsstelsel en welke rechter van toepassing zijn. Dit kan ertoe leiden dat een procedure in het buitenland moet worden gevoerd, omdat de handelsagent daar zijn hoofdactiviteiten uitvoert.
Concluderend
Een agentuurovereenkomst is juridisch complex en de handelsagent heeft wettelijke bescherming. In de praktijk ontstaan hierover regelmatig geschillen. Het is daarom essentieel om een juridisch correcte en goed doordachte overeenkomst te sluiten. Laat een agentuurovereenkomst bij voorkeur altijd opstellen of controleren door een specialist.
Meer weten over samenwerkingen met handelsagenten? Neem contact op via info@LJCommercialContracting.nl
